ციფრული ხელმისაწვდომობა ეპილეფსიით ადამიანებისთვის

ეპილეფსია ხშირად არასწორად გაგებული მდგომარეობაა, რომელიც აშშ-ში დაახლოებით 3 მილიონ ზრდასრულსა და 470,000 ბავშვს აქვს. ეს შეადგენს ამერიკის მოსახლეობის დაახლოებით 1.2%-ს. სტატისტიკაში კი მხოლოდ დიაგნოზის მქონე შემთხვევებია, და არა ექიმთან არმიმართველი ან თვითდასმული დიაგნოზები. ეს ნიშნავს, რომ ზოგს შესაძლოა ეპილეფსია ჰქონდეს, მაგრამ არ იცოდეს.บาง შემთხვევაში შეტევები ისე არ გამოიყურება, როგორც ადამიანებს „ტიპური“ ეპილეფსიური შეტევა ესმით, ამიტომ შეიძლება ვერც შეამჩნიონ.

ეპილეფსიამ ზოგიერთ ადამიანში კითხვა და ინფორმაციის გააზრება შეიძლება გაართულოს. დიდი მნიშვნელობა აქვს, ეპილეფსიის რა ტიპთან გვაქვს საქმე.

სანამ დავიწყებთ: რა არის ეპილეფსია?

ეპილეფსია ნევროლოგიური აშლილობაა, მსოფლიოში მეოთხე ყველაზე გავრცელებული. მას ახასიათებს შეტევები, რომლებიც სხვადასხვა სიმპტომსა და გამოვლინებას იწვევს. ამის მიზეზია ტვინში ელექტრული აქტივობის მომატებული, არანორმალური აფეთქებები, რაც განმეორებად შეტევებს იწვევს. შეტევების ალბათობა ინდივიდის მგრძნობელობაზეა დამოკიდებული, ანუ რამდენად ადვილად ეწყება მას შეტევა.

ეპილეფსია იწვევს არა ერთჯერად, არამედ განმეორებად შეტევებს და ზრდის მგრძნობელობას გამღიზიანებლების მიმართ, რომლებიც შეიძლება შეტევას გამოიწვიოს. დიაგნოზის დასმის კრიტერიუმი opartobulia რამდენიმე ასპექტზეა დაფუძნებული:

• ორი ან მეტი შეტევა ან ერთი შეტევა, როცა განმეორების მაღალი რისკია – ყველა უმიზეზოდ
• რამდენიმე შეტევა გარკვეულ პერიოდში
• შეტევები და თანმხლები რისკფაქტორები, მაგ. ტვინის ტრავმა ან სხვა ნევროლოგიური დარღვევები
• შეტევები და თანმხლები რისკფაქტორი, როგორიცაა ოჯახურიanamnesturi მონაცვლეობა

ექიმებს აქვთ წარმოდგენა, რა შეიძლება გახდეს შეტევების გამომწვევი, მაგრამ ზუსტი მიზეზი ხშირად უცნობია. ტვინის ტრავმის შემთხვევაშიც კი, ტვინის შიგნით არსებული რთული მექანიზმები ბოლომდე არ არის შესწავლილი და დამატებით კვლევას საჭიროებს.

შეტევების მრავალი ფორმა არსებობს, თუმცა უმეტესობას პირობითად სამ ძირითად კატეგორიად ყოფენ:

• ფოკალური დასაწყისი (ცნობიერის შენარჩუნებით ან დარღვევით) – იწყება ტვინის გარკვეული უბნიდან ან ტვინის ერთი ნახევარსფეროს უჯრედებიდან.
• • ფოკალური დასაწყისი ცნობიერის შენარჩუნებით – შეტევის დროს ადამიანი ცნობიერია და ფხიზლადაა. ამას ასევე მარტივ ნაწილობრივ შეტევას ეძახიან.
  • ფოკალური დასაწყისი დარღვეული ცნობიერით – შეტევისას ადამიანს ცნობიერება ერღვევა ან ებნევა. იგივეა, რასაც რთულ ნაწილობრივ შეტევას უწოდებენ.
  • მოტორული ან უმოტორო
  • • ფოკალური ბილატერალურად ტონიკ-კლონური
• გენერალიზებული დასაწყისი (დარღვეული ცნობიერით) – ტვინის ორივე მხარეს ერთდროულად მოიცავს.
• • მოტორული
  • • ტონიკ-კლონური
    • სხვა მოტორული
  • უმოტორო
  • • აბსენსი
• უცნობი დასაწყისი – შეტევის დასაწყისი გაურკვეველია: ან არავის უნახავს, ან ადამიანს მარტო ჰქონდა შეტევა, ან ღამით ძილში. შემდგომ კვლევაზე შეიძლება დადგინდეს, რომ გენერალიზებული ან ფოკალურია.
• • მოტორული
  • • ტონიკ-კლონური
    • სხვა მოტორიკა
  • უმოტორო
  • • აბსენსი

მოტორული სიმპტომები ხშირად გულისხმობს უცაბედ, ჟეტონივით მოძრაობებს, კუნთების დაჭიმვას, კრუნჩხვებს ან სისუსტეს. უმოტორო სიმპტომებში შედის გაშტერება, ერთფეროვანი, გამეორებადი მოძრაობები და შეიძლება მხოლოდ სხეულის ერთ ნაწილს შეეხოს.

რა პრობლემებს ქმნის ინტერნეტი ეპილეფსიით ადამიანებისთვის

ფოტოსენზიტიური ეპილეფსიის მქონე ადამიანებს შეტევებს შეიძლება გამოუწვიოს ძლიერი კონტრასტები, ხშირი ციმციმა, მოფახულე ან სტრობოსკოპული განათება. შეტევები სხვა შემთხვევებშიც ხდება, თუმცა ძირითადად სწორედ ასეთი გარემოებებია ტრიგერი – ხშირად ტონიკ-კლონური შეტევისთვის.

ეპილეფსიით ადამიანს ინტერნეტში ყოფნისას კონტენტის შერჩევა განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა მოუხდეს. სოციალურ ქსელებში ერთი ვიდეოც კი შეიძლება საკმარისი აღმოჩნდეს შეტევის საომებლად, თუ ის გამომწვევ ვიზუალურ ეფექტებს შეიცავს.

ბრაუზერები ნელ-ნელა უფრო მორგებული ხდება ეპილეფსიის მქონე მომხმარებელზე, და კონტენტის ავტორებსაც ასწავლიან, მეტი სიფრთხილე გამოიჩინონ.  ციფრულ ხელმისაწვდომობაზე ზრუნავენ არა მხოლოდ ბრაუზერები და საძიებო სისტემები, არამედ კომპანიები, ორგანიზაციები და სახელმწიფო სტრუქტურებიც. დიდი ძალისხმევაა, რომ ინტერნეტი ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდეს, რა შეზღუდვაც არ უნდა ჰქონდეს ადამიანს.

როგორ ვიკითხოთ ინტერნეტში უსაფრთხოდ ეპილეფსიით

ეპილეფსიის შემთხვევაშიც შეიძლება უსაფრთხოდ კითხვა. ციმციმის მიზეზი შეიძლება იყოს ეკრანი, თვითონ მოწყობილობა ან კონკრეტული კონტენტი. ეკრანის/კომპიუტერის ხარვეზი ცალკე თემაა, მაგრამ მომხმარებელს საკმაოდ დიდი კონტროლი აქვს საკუთარ ბრაუზერზე, აპარატურასა და სისტემურ პარამეტრებზე.

ბრაუზერები – გამოიყენეთ თანამედროვე და განახლებული ბრაუზერი.  ეპილეფსიისთვის მეტად შესაფერის ბრაუზერებს აქვთ პარამეტრები, რომლებიც მარტივად მოირგება თქვენი საჭიროებისთვის. Chrome და Mozilla კარგი ვარიანტებია, თუმცა სხვა ბრაუზერებიც ვითარდება.

პერსონალიზაცია და ხელმისაწვდომობის პარამეტრები

ამ პარამეტრებით აკონტროლებთ, როგორ გამოჩნდეს კონტენტი. ხელმისაწვდომობის მენიუში შეგიძლიათ გამორთოთ ანიმაცია (ზოგ ბრაუზერში ეს შეიძლება ეწოდოს „შეცვლილი მოძრაობა“). სასურველია autoplay-ის გათიშვაც, თუმცა GIF-ებზე ეს, როგორც წესი, არ მოქმედებს, რადგან ანიმაცია თავად ფაილშია ჩაშენებული და პარამეტრები ვერ აკავებს.

სასურველი რეჟიმი კითხვისთვის

ბრაუზერის ტიპიდან გამომდინარე, ზოგ ფუნქციას ხელით ჩართვა ან გამორთვა დასჭირდება. ყურადღება მიაქციეთ ასეთ პარამეტრებს:

1. არასასურველი კონტენტის ბლოკირების ჩართვა
2. ტექსტი-მეტყველი ჩართული
3. შრიფტის არჩევისა და შეცვლის საშუალება
4. გვერდის მასშტაბირების (გადიდება/შეკუმშვა) შესაძლებლობა

GIF-ების გამორთვა

ბრაუზერის პარამეტრებიდან სცადეთ ანიმაციური GIF-ების გათიშვა. დამატებით არსებობს GIF-ბლოკერებიც, როგორც გაფართოებები:

• GIF Scrubber
• GIF Blocker
• Beeline Reader
• Photosensitivity Pal – ეს Chrome-ის გაფართოება ბლოკავს პოტენციურად შეტევების გამომწვევ კონტენტს.

ოპერაციული სისტემა

Windows 10-ს აქვს პარამეტრები, რომლებიც კორს ფარგლებში ამარტივებს კითხვასა და მუშაობას ბრაუზერში. ოპერაციული სისტემის საძიებელში მოძებნეთ „ხელმისაწვდომობა“.

ვებკონტენტის ხელმისაწვდომობის მსოფლიო კონსორციუმს (W3C) აქვს რეკომენდაციები (WCAG) დეველოპერებისთვის, რათა კონტენტი ეპილეფსიით ადამიანებისთვისაც ხელმისაწვდომი იყოს. მათ შორისაა:

• კონტენტი არ უნდა ციმციმებდეს წამში სამზე მეტჯერ.
• ციმციმის ფართობი უნდა იყოს მცირე: მაქს. 341x256 პიქსელი.
• ციმციმის კონტრასტი უნდა იყოს შემცირებული.
• მომხმარებლებს მიეცეთ შესაძლებლობა, თვითონ დაარეგულირონ ციმციმის სიხშირე.

სასარგებლო აპები ეპილეფსიის შემთხვევაში

არსებობს რამდენიმე აპლიკაცია, რომელიც ეპილეფსიით ადამიანებს ონლაინ გამოცდილებისა და კითხვის გაუმჯობესებაში ეხმარება. ქვემოთ ჩამოთვლილია ზოგიერთი საუკეთესო აპი შეტევების მართვისთვის.

HealthUnlocked

დაკავშირდით სხვა ადამიანებთან, ვისაც ეპილეფსია ან სხვა ქრონიკული მდგომარეობა აქვს. ეს კარგი გზაათ ინფორმაცია, გამოცდილება და მხარდაჭერა მიიღოთ.

Seizure Tracker

ხელმისაწვდომია Android-ზე, iPhone-სა და Alexa-ზე. შესანიშნავი საშუალებაა შეტევების დასაფიქსირებლად. გაფრთხილება! ვებსაიტზე შესვლისას ზედა მარცხენა კუთხეში Free! Sign Up ღილაკი ანიმაციით ირხევა.

Seizure First Aid

ასევე ხელმისაწვდომია Apple Store-ში. აპლიკაცია გაძლევთ ინფორმაციას პირველ დახმარებაზე შეტევის დროს და ხელსაწყოებს შეტევების აღსაწერად.

Speechify

ეს ტექსტის მეტყველების აპი რამდენიმე გამორჩეულ ფუნქციას გთავაზობთ ეპილეფსიის ან შეტევის მქონე ადამიანებისთვის ონლაინ კითხვისას:

1. კითხვის სიჩქარის მორგება თქვენი სურვილის მიხედვით
2. ტექსტის გამოკვეთის ჩართვა/გამორთვა საჭიროების მიხედვით
3. ავტომატური გადახვევა ekranze გაჩერებულ დროზე კონტროლისთვის
4. მუქი რეჟიმი

ეპილეფსიით ცხოვრება შეიძლება მოითხოვდეს გარკვეულ შეგუებას, მაგრამ ხარისხიანი ცხოვრება სრულიად შესაძლებელია. ამ გზაზე Speechify დაგეხმარებათ. ეწვიეთ ჩვენს ვებსაიტს, გაიგეთ მეტი, სცადეთ უფასოდ და ნახეთ, რა განსხვავებას მოგიტანთ ტექსტი-მეტყველის გამოყენება.

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება GIF-ებმა შეტევა გამოიწვიოს?

ზოგი GIF-ი ნამდვილად შეიძლება იყოს ტრიგერი ადამიანებისთვის, ვისაც დაბალი შეტევის ზღურბლი აქვს ან ეპილეფსია აწუხებს. ხშირი ციმციმა, სწრაფი მოძრაობა, სტრობოსკოპული ან სხვა ანიმაციური გამოსახულებები შეიძლება ფოტოსენზიტიური ეპილეფსია გამოიწვიოს. ნებისმიერი ვებტექნოლოგია, რომელიც მოძრაობას იყენებს (ვიდეო, JavaScript, animated png, Canvas, animated gif, CSS ან animated SVG), შესაძლებელია გახდეს შეტევების, მიგრენებისა და სხვა რეაქციების მიზეზი – მაყურებლის მგრძნობელობისა და კონკრეტული კონტენტის მიხედვით.

ქმნის თუ არა ეპილეფსია კითხვასთან პრობლემას?

ეპილეფსიის ზოგიერთმა ფორმამ შეიძლება გავლენა იქონიოს მეტყველებისთან და ენის დამუშავების უბნებზე და კითხვა გაართულოს. განსაკუთრებით გენერალიზებული ტიპი აზიანებს ისეთვე ფუნქციებს, როგორიცაა ენა, გააზრება და გარკვეულ დონემდე კითხვა.

შეიძლება კითხვამ გამოიწვიოს შეტევა?

არსებობს ე.წ. კითხვა-ეპილეფსია, როცა შეტევა სწორედ კითხვის დროს იწყება და ძირითადად მოზარდობისას იჩენს თავს. თავდაპირველად შეიძლება გამოიწვიოს მცირე კრუნჩხვები პირში, ყბაში, მაგრამ თუ კითხვას გააგრძელებთ, ზოგჯერ გადაიზრდება ტონიკ-კლონურ შეტევაში.

შეიძლება ეპილეფსიით ინტერნეტის გამოყენება?

ეპილეფსიით ინტერნეტის გამოყენება შეიძლება, უბრალოდ მეტი სიფრთხილეა საჭირო. მოწყობილობებს აქვთ LED ეკრანები, რომლებიც ციმციმებენ – ზოგჯერ უხილავად, ზოგჯერ თვალითაც შესამჩნევად. ამას ემატება უამრავი ვებტექნოლოგია (ვიდეო, gif, JavaScript და სხვ.), სადაც ბევრია მოძრაობა და ციმციმა – რაც ფოტოსენზიტიური შეტევების რისკს ზრდის.