როგორ დავეხმაროთ დისლექსიის მქონე მოსწავლეებს კითხვის გაუმჯობესებაში

დისლექსიის მქონე მოსწავლეები ხშირად აწყდებიან ახალ სიტყვათა სწავლისა და წაკითხულის თანმიმდევრობის დამახსოვრების სირთულეებს. გარდა ამისა, მათთვის რთულია ასაკის შესაბამისი კითხვის დონის მიღწევა.

დისლექსიაზე ბევრი შეცდომაში შემყვანი წარმოდგენაა გავრცელებული, დისლექსია რომლებიც სპეციალისტებმა გააბათილეს. ადრე დისლექსიას ინტელექტის ნაკლებობად თვლიდნენ, დღეს ვიცით, რომ ეს ნეირობიოლოგიური განსხვავებაა.

ამიტომ დღეს უკვე უკეთ ვიცით, როგორ დავეხმაროთ სირთულეების მქონე მკითხველებს და ვასწავლოთ მშობლებსა და პედაგოგებს დისლექსიის ადრეული ნიშნების ამოცნობა. აქ განვიხილავთ სასწავლო ინსტრუმენტებსა და რჩევებს იმისთვის, რომ დისლექსიის მქონე მოსწავლეებს არ გაუმძაფრდეთ სირთულეები კლასში.

რა არის დისლექსია და როგორ მოქმედებს კითხვის უნარზე

როგორც დისლექსიის საერთაშორისო ასოციაცია განმარტავს, დისლექსია არის „სწავლების ნეირობიოლოგიური დარღვევა.“ ზუსტი რაოდენობის განსაზღვრა რთულია, თუმცა ექსპერტების აზრით, მოსახლეობის დაახლოებით 15-20% სხვადასხვა ხარისხის დისლექსიას განიცდის. დისლექსიისადმი მიდრეკილება ხშირად გენეტიკურია.

რა არის დისლექსიის ყველაზე გავრცელებული ნიშნები? ესენია სიტყვის ამოცნობის, მართლწერისა და დეკოდირების სირთულეები. ძირითადი მიზეზია ფონოლოგიური ცნობიერების ნაკლებობა, ანუ სიტყვისა და წინადადების ნაწილებად დაყოფის პრობლემა. თუმცა, დისლექსიის სიმპტომები ასაკის მიხედვითაც განსხვავდება.

მაგალითად, ბაღის ასაკის ბავშვებს შეიძლება არ ესმოდეთ ბავშვების ლექსებში რითმები. მეორე ან მესამე კლასის მოსწავლეებს შეიძლება გაუჭირდეთ მოსმენილის გააზრება ან ასოების მსგავსებისა და სხვაობის გარჩევა.

თინეიჯერებს, რომლებსაც დისლექსია არ დაუდგინეს ან შესაბამისი დახმარება ვერ მიიღეს, შეიძლება გაუჭირდეთ უცხო ენის სწავლა ან მშობლიურ ენაზე ტექსტის გადმოცემა. დაუმუშავებელი დისლექსია თვითშეფასების დაქვეითებას, ფსიქიკური მდგომარეობის გაუარესებასა და ქცევით პრობლემებს იწვევს.

როგორ დავუჭიროთ მხარი დისლექსიის მქონე ბავშვების კითხვის განვითარებას

წაკითხულის გააზრება ბეჭდურ უნარებს საჭიროებს და დისლექსიის მქონე მოსწავლეებს განსაკუთრებული დრო და ძალისხმევა სჭირდებათ. ასაკის მიუხედავად, მათ მეტი ყურადღება სჭირდებათ.

მნიშვნელოვანია აღვნიშნოთ, რომ დისლექსიის მქონე ბავშვები ხშირად ბრწყინავენ სხვა სფეროებში და ძლიერები არიან ვიზუალურ სწავლებაში. თუმცა, მასწავლებლებს სპეციალური განათლების მეთოდების ცოდნა სჭირდებათ შედეგის მისაღწევად.

დისლექსიის მქონეებისთვის რთულია ასოებისა და ბგერების დაკავშირება, ამიტომ სჭირდებათ ნელი, სტრუქტურირებული სწავლება.

ამრიგად, სისტემატური ფონიკური სწავლება რეკომენდებულია. ბავშვები ასეთ პროგრამებში მხოლოდ წიგნების მარტივად ხელმისაწვდომობით კითხვის უნარს ვერ ისწავლიან. მათ ესაჭიროებათ პირდაპირი მითითებები, სიტყვების გარკვეული მნიშვნელობა და კითხვის პროცესი ნაწილებად დაყოფილი.

საუკეთესო რჩევები დისლექსიის მქონეებისთვის კითხვის გასამარტივებლად

დისლექსიის მქონე ბავშვებს ბევრი დაბრკოლების გადალახვა უწევთ წაკითხვასა და სწავლისას, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ისინი სხვა სფეროებში სუსტები არიან. ხშირად მუსიკალური და სუსტი ბგერების აღქმა ძალიან განვითარებული აქვთ.

ამიტომ აუცილებელია, დაეხმაროთ ბავშვებს მათზე მორგებული სწავლის გზების პოვნაში. ერთ-ერთი გამოსაცდელი მეთოდია Orton-Gillingham, რომელიც ყველა გრძნობაზე ზემოქმედებას, მარტივ მითითებებსა და დადებით გაძლიერებაზეა დაფუძნებული.

გარდა ამისა, ბევრი პრაქტიკული რჩევა არსებობს, რაც პედაგოგებმა და მშობლებმა აუცილებლად უნდა გაითვალისწინონ დისლექსიის მქონე მოსწავლეებთან მუშაობისას:

• წარმოადგინეთ ინფორმაცია მცირე, ადვილად დასამუშავებელ ნაწილებად.
• დაუთმეთ დრო გამოცდის სტრატეგიების ახსნას.
• შეთავაზეთ სხვადასხვა სწავლების მეთოდები.
• დღიურად ჩართეთ L-სახის ბარათები.
• შექმენით ვიზუალური განრიგი და ხშირად წაიკითხეთ ხმამაღლა.
• სამუშაოებში, სადაც შეიძლება, გამოიყენეთ დიდი შრიფტი.
• კითხვისა და წერისთვის რაც შეიძლება მეტი დრო გამოყავით.
• ფოკუსისთვის გამოიყენეთ ფერადი ზოლები და სანიშნები.
• ჩართეთ აუდიობუქები, თუ წიგნის კითხვა შეუძლებელია.
• შექმენით მნიშვნელოვანი ტერმინების ლექსიკონი.
• შესაძლებლობისას გამოიყენეთ თანმიმდევრული მითითებები და თავადაც წაიკითხეთ ხმამაღლა.
• განმარტებები მაქსიმალურად მარტივი და გასაგები გახადეთ.
• ხშირად მოუსმინეთ მოსწავლეს, რომ დარწმუნდეთ დავალების სწორად გაგებაში.
• შექმენით თვითშემოწმების სია.
• გამოყავით დამატებითი დრო გამოცდებისთვის.
• არ მოსთხოვოთ ხმამაღლა კითხვა, რათა უნებური უხერხულობა აირიდოთ.
• დაკარგული ნივთების გამო არ დასაჯოთ მოსწავლე.
• ნება მიეცით გამოიყენონ ხმოვანი ჩანაწერების აპები ჩანიშვნების ნაცვლად.
• სასწავლო პროცესი რაც შეიძლება მხიარული და მოსახერხებელი გახადეთ.

დასასრულ, მასწავლებლებმა და მშობლებმა უნდა გაითვალისწინონ ტექსტიდან ხმაზე აპების გამოყენების შესაძლებლობა ბავშვის სწავლისას. სქრინრიდერი მოსწავლისთვის ეკრანზე დაწერილ ტექსტს კითხულობს, რაც ზოგავს დროს და აუმჯობესებს გაგებას. ყურსასმენები კი კონცენტრაციასა და ყურადღებას ზრდის კლასში ან სახლში.

Speechify ამარტივებს კითხვის პროცესს

ბევრი პროგრამაა, რომელიც ეხმარება სწავლასთან დაკავშირებული სირთულეებით, როგორიცაა დისლექსია, მქონე ბავშვებს სასწავლო უნარების განვითარებაში. მაგალითად, ტექსტიდან ხმაზე პროგრამა კითხულობს ყველა ციფრულ ტექსტს ხმამაღლა, რაც ძალიან ამარტივებს სწავლას.

Speechify არის ერთ-ერთი საუკეთესო ტექსტიდან ხმაზე აპი და მისი შექმნის იდეა თავად დისლექსიითაა შთაგონებული. Speechify-ს გამოყენება შეგიძლიათ ონლაინ და როგორც Chrome-ის გაფართოება.

მომხმარებლებს შეუძლიათ აირჩიონ 30-ზე მეტი ბუნებრივი ხმა, მოირგონ კითხვის სიჩქარე ან ჩაანიშნონ შენიშვნები. სცადეთ Speechify უფასოდ დღესვე— ეს დიდ განსხვავებას მოახდენს, თუ დისლექსიით იტანჯებით.

ხშირად დასმული კითხვები

როგორ სწავლობენ დისლექსიის მქონე ბავშვები კითხვას?

დისლექსიის მქონე მოსწავლეებს კითხვა ფონიკური მეთოდით, ანუ ასოების ბგერებთან შეხამებით, უკეთ გამოსდით. მათთვის სასარგებლოა სამუშაო ფურცლები, სადაც გამოყენებულია ცნობილი ასო-ბგერის კომბინაციები.

როგორ დაეხმარონ მასწავლებლები დისლექსიის მქონეებს?

მასწავლებლებს შეუძლიათ დახმარება ასაკისა და კლასის დონის მიხედვით. საუკეთესო მიდგომაა ბავშვის სწავლის სტილზე მორგება, ფონოლოგიური უნარების განვითარება, მცირე ჯგუფში მუშაობა და დამხმარე ტექნოლოგიების, მაგ. სქრინრიდერის და ტექსტიდან ხმაზე აპის გამოყენება.

რისი კითხვა სჯობს დისლექსიის მქონეებისთვის?

დისლექსიის მქონეებისთვის მნიშვნელოვანია სწორი სტრატეგიები. კითხვაში მთავარი სამი ეტაპია: მარტივი სიტყვების დეკოდირება, ვიზუალური სიტყვების წაკითხვა და უცნობი სიტყვების „გაცნობა“. ისინი ხშირად მონაწილეობენ თამაშებში, იყენებენ სპეციალურ წიგნებს, აუდიობუქებს და ტექსტიდან ხმაზე ინსტრუმენტებს.