დისლექსიის ტესტირების სრულყოფილი გზამკვლევი

როგორც სასწავლო სირთულე, დისლექსია ძირითადად კითხვისა და მართლწერის უნარის დარღვევას იწვევს. დისლექსიიან ადამიანებს უჭირთ ადრეულ წიგნებთან მუშაობა, ფონოლოგიური შეთანხმება, მეტყველების სისწრაფე და მეხსიერება. ნებისმიერი გონებრივი შესაძლებლობის ადამიანი შეიძლება კითხვაში და წერაში პრობლემას წააწყდეს.

ეს სტატია გაგაცნობთ დისლექსიის ტესტირებას, მის მნიშვნელობასა და ჩატარებისთვის საუკეთესო დროს.

დისლექსიის მახასიათებლები

დისლექსიის ძირითადი განმარტებაა კითხვის დარღვევა, რომელიც გამოიხატება სიტყვის ამოცნობაში, მართლწერასა და/ან კითხვის სისუფთავეში სირთულეებით.

დისლექსიას, როგორც წესი, ასე ახასიათებენ:

• უცნობი სიტყვების სწორად (ან ჟღერით) წაკითხვის სირთულე (კოდის ცუდი გაშიფვრა);
• სითხის ნაკლებობა - ნელი, გაურკვეველი ან მცდარი კითხვა (კითხვის დაბალი სიჩქარე);
• სიტყვების სწორად მართლწერის უუნარობა ან მისი გაძნელებული შესწავლა (ცუდი მართლწერა);
• სირთულეები სწრაფ ავტომატურ დასახელებებში (RAN);
• ფონოლოგიური ინფორმაციის, მაგალითად ფონემის დაყოფის, სირთულეები

თუნდაც ადამიანი კარგად საუბრობდეს და ისმენდეს, კითხვა და გაგება შეიძლება გაუჭირდეს საშუალო ან მძიმე კითხვითი სირთულეების, მაგალითად დეკოდირების, ან სწრაფი წაკითხვის უნარის შეზღუდვისას.

შეფასებისას ეს სირთულეები უკავშირდება შემდეგ მიზეზებს:

• დაბალ უნარს სიტყვის ფონემებისა და მარცვლების ცნობისა და მანიპულაციის (ფონოლოგიური ინფორმირება);
• ფონიკის საფუძვლების (ასოების ამოცნობა, სახელის ცოდნა) სუსტი ფლობა;
• ფონოლოგიურ ან სამუშაო მეხსიერებასთან პრობლემები (ხმისა და სიტყვის ინფორმაციის დამახსოვრება და გამოყენება);
• ნაცნობი საგნების, ფერების, რიცხვების, ასოების სწრაფად დასახელების უნარის დაქვეითება

დისლექსიას ხანგრძლივად “დამალულ დარღვევას” ეძახდნენ. ცნობიერების გაზრდის შედეგად, დისლექსიიან ადამიანებს უკვე აქვთ ინდივიდუალურ საგანმანათლებლო პროგრამებზე, სახელმძღვანელოებზე, პროგრესის მონიტორინგზე, სპეციალურ კურსებზე წვდომა და ა.შ.

რატომ უნდა იტესტოთ დისლექსიაზე?

კითხვის სირთულის ყველაზე ხშირი მიზეზი ინტელექტუალურ ადამიანებში არის დისლექსია; სწორი დიაგნოზი იძლევა მხარდაჭერისა და სპეციალური დახმარების მიღების შანსს.

დისლექსიის ტესტირება მნიშვნელოვანია შემდეგი მიზეზებით:

დაგნოზი

სიღრმისეული ანალიზი ადგენს სირთულის წყაროს. ის სწავლობს, დისლექსიისთვის დამახასიათებელი პროფილია თუ არა სიძლიერეებისა და სისუსტეების ერთობლიობა და გამორიცხავს სხვა მიზეზებს.

RTI/ადრეული ჩარევის დაგეგმვა

სწორ მეთოდებს მოსდევს მიზანმიმართული კორექციის პროგრამა.

სწავლების ინდივიდუალური გეგმა უნდა ეფუძნებოდეს ბავშვის უნარის დონეს და არა კლასის საფეხურს.

დოკუმენტაცია

კარგ შეფასებაში ნათლად ჩანს მოსწავლის წინა პროგრესი და წერილობითი ენის უნარები. მისი მიზნებიდან ერთ-ერთია სპეციალური მომსახურების მიღებაში დახმარებაც.

დოკუმენტაცია საჭიროა არა მხოლოდ სკოლასა და უნივერსიტეტში რესურსების მისაღებად, არამედ გამოცდებისთვის (ACT, SAT) ან სამუშაო შეღავათებისთვისაც.

პატარა ასაკში კითხვის სირთულის მქონე ბავშვების ამოცნობა შესაძლებელია მანამდე, სანამ მდგომარეობა სერიოზულ პრობლემად იქცევა და თვითშეფასებას დააზიანებს.

რის შეფასებას აკეთებს დისლექსიის ტესტი?

თქვენს შვილს შეაფასებს დისლექსიაში კვალიფიციური სპეციალისტი, რომელიც დაადგენს, აქვს თუ არა მას დისლექსია.

ზუსტი დიაგნოზისთვის შემფასებელმა უნდა შეისწავლოს ბავშვის კითხვა ფონოლოგიური სირთულეების ჭრილში. დიაგნოზის დასმამდე ყველა კლინიკური მონაცემი ერთობლიობაში განიხილება.

სტანდარტული შეფასება მოიცავს:

• ენის განვითარების დეტალურ ისტორიას, ზოგადენობრივ უნარებსა და ყურადღების სირთულეებს
• საგანმანათლებლო ისტორიას
• სიტყვების კითხვის სიზუსტის შეფასებას (დროში შეუსაზღვრო წაკითხვა)
• ზეპირი კითხვის სითხის შეფასებას (დროით შეზღუდული კითხვა)
• ფონოლოგიური პროცესის შეფასებას (შერწყმა, დაყოფა)
• მართლწერის, კითხვის სირთულის, ენობრივი უნარების, ასო-ხმის ცოდნის მიმოხილვას
• მათემატიკის, სიტყვიერი თავსატეხებისა და ამოცანების შეფასებას
• ზოგად კოგნიტურ შეფასებას: ზეპირ და არაზეპირ უნარებს, მოსმენის უნარებს, ფონემურ ინფორმირებას
• ასოების დასახელების პროგრესს, ანუ ბავშვის ასოების ცოდნას, რაც პირველადი ალფაბეტური ცოდნის ინდიკატორად გამოიყენება (ინგლისურენოვანი ბავშვებისთვის)

სპეციალისტის გამოცდილებასთან ერთად შეფასება ეფუძნება ბავშვისა და ოჯახის ისტორიას, დაკვირვებას, წერილობითი ენის ფლობასა და ტესტირების შედეგებს.

სტანდარტული ტესტი (სპეციალურ განათლებაში) შეიძლება გაგრძელდეს ორი დღე, დღეში ოთხიდან ხუთ საათამდე.

როდის უნდა იტესტოს დისლექსია?

დისლექსიის ადრეული ამოცნობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ კითხვის სირთულე კრიტიკულ ეტაპამდე არ მივიდეს. პირველ ორ წელს სკრინინგი იძლევა კვლევის და ადრეული ჩარევის შესაძლებლობას.

კვლევებით დადასტურებულია, რომ ადრეული ჩარევა უფრო ეფექტურია და იცავს თვითშეფასებას. სკრინინგი შეიძლება ბაღამდეც ჩატარდეს, თუმცა იდეალური დროა პირველი სასკოლო წელი, დაახლოებით 5 წლის ასაკი.

ვის შეუძლია დისლექსიის დადგენა?

დისლექსიის ტესტირება უნდა ჩაატაროს ლიცენზირებულმა სპეციალისტმა: ენათმეცნიერმა, სკოლის ფსიქოლოგმა, განათლების ფსიქოლოგმა, დიაგნოსტიკის სპეციალისტმა ან დისლექსიის მასწავლებელმა შესაბამისი კვალიფიკაციით.

რამდენი ღირს ტესტირება?

დისლექსიის შეფასების ღირებულება დამოკიდებულია სესიის რაოდენობაზე და მერყეობს $1,500-დან $5,000-მდე. სახელმწიფოს ან გრანტების საშუალებით ტესტირება სკოლებშიც არის შესაძლებელი. 

სპეციალურ განათლებაზე ბავშვის უფლებამოსილების დასადასტურებლად საჭიროა დეტალური ოფიციალური ანგარიში შეადგინოთ.

დისლექსიის ონლაინ შეფასებები

ონლაინ ტესტირება ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და ხელმისაწვდომი გზაა დისლექსიის დასადგენად. გამოიყენეთ მხოლოდ დაცული სერვერები, საჭიროების შემთხვევაში.

ეს ანონიმური და პირადი ონლაინ სკრინინგები საშუალებას გაძლევთ შეაფასოთ სწავლის ძლიერი და სუსტი მხარეები და სიმპტომების სიმძიმე.

გამოცდის ჩასაბარებლად არ არის საჭირო საიდენტიფიკაციო მონაცემების მითითება; პასუხები კონფიდენციალურია.

სასარგებლო რესურსები დისლექსიისთვის

Speechify-ის გუნდი აცნობიერებს, რომ სწავლაში და მოსმენაში არსებული სირთულეების დასაძლევად მაღალი ხარისხის რესურსებია საჭირო.

ვცდილობთ, საზოგადოებამ უკეთ დაუჭიროს მხარი სტუდენტებს ვიზუალური, სმენითი და მეტყველების სირთულეებით. ამისთვის გთავაზობთ ჩვენს საუკეთესო ტექსტის-მეტყველებად აპლიკაციას და რეკომენდაციებს.

აქ რამდენიმე ინგლისურენოვანი რესურსია, რომელიც შეიძლება გამოგადგეთ:

Speechify

Speechify-ის დახმარებით შეგიძლიათ ჩააბაროთ უფასო დისლექსიის ტესტი და დაუკავშირდეთ სერთიფიცირებულ სპეციალისტს. პირველივე სკრინზე Speechify გაკავშირებთ ადგილობრივ სპეციალისტთან, რომ გაიაროთ დიაგნოსტიკური პროცედურები.

სასურველი მოსმენის გამოცდილებისთვის Speechify-ს საშუალებით შეგიძლიათ დაბეჭდილი წიგნები აუდიოწიგნებად გადააქციოთ.

საერთაშორისო დისლექსიის ასოციაცია

ყოველწლიურად ათასობით ადამიანი იღებს პუბლიკაციებს, ინფორმაციასა და რეკომენდაციებს საერთაშორისო დისლექსიის ასოციაციიდან (IDA). ათასობით მკვლევარი, ექიმი, მშობელი, მასწავლებელი, ფსიქოლოგი და დისლექსიანი ესწრება კონფერენციას. მეტი ინფორმაციისთვის ეწვიეთ dyslexia.org-ს და IDA-ს.

სასწავლო სირთულეების ამოცნობა და გარჩევა (მაგ., ადჰდ, დისლექსია, დისგრაფია და სხვ.) და შედეგიანი დახმარების უზრუნველყოფა ნელა მიმდინარეობს. სისტემური ცოდნა საჭიროა, რომ ბავშვმა ადრეული ჩარება მიიღოს. მაგრამ როცა დახმარებას მიიღებთ, დისლექსია მხოლოდ ერთ-ერთ ფაქტორად დარჩება, რომელსაც თქვენი შვილი საკუთარ ცხოვრებაში მართავს.